INLEIDING - INTRODUCE

2004-07-14T10:30:00.000-07:00

Oorsprong achternaam.
Vele achternamen ontstonden uit patroniemen, zoals Janszoon (Jansen), Krijnzoon (Krijnen). Deze namen ontwikkelde zich in verschillende streken onafhankelijk van onderlinge familiebanden. Daarom komen deze namen veelvuldig voor en zijn niet terug te voeren tot eenzelfde familie. Verder bestonden er veel andere toenamen, die tot een achternaam leidden. Vaak werden mensen genoemd naar de streek waar zij vandaan kwamen. Zo kreeg een familie uit het Gooi de naam de Gooijer. Deze naam werd niet pas aangenomen in 1811. Volgens een decreet van Napoleon moest iedereen vanaf dat jaar een vaste familienaam aannemen of aanhouden. In de middeleeuwen waren er reeds personen met de naam de Gooijer. Sommigen bleven deze naam voeren, anderen namen tussen de middeleeuwen en 1811 een andere familienaam aan. Een naam bezitten, voor het midden van de zeventiende eeuw, duidde op een zekere welstand. Deze groep was in de genoemde periode maar klein. Mogelijk stammen vele de Gooijer's af van slechts enkele voorouders. Talrijker waren de bezitlozen, welke tevens vaak naamlozen waren. Zij kwamen niet voor in de boeken van de belastinggaarders, het op een na oudste beroep ter wereld.

Het eerste Goyerskind

Onze familie de Gooijer woonde waarschijnlijk reeds in de middeleeuwen in het Gooi. Een bewijs daarvoor was het erfgooiersschap dat onze de Gooijer's bezaten. Erfgooiers behoorden tot de oorspronkelijke Gooise bevolking. Van vader op zoon erfden zij het gemeenschappelijk vruchtgebruik van de Gooise weiden, heiden en bossen. Het lot van onze Gooise familie bleef tot de opheffing in 1979 verbonden aan de Marke organisatie Stad en Lande van Gooiland. Generaties lang deed onder de erfgooiers een legende de ronde overr het verkrijgen van hun erfrechten. De Hollandse graaf Floris V of zijn opvolger zou deze verleend hebben als beloning voor hun trouwe diensten. Floris stond bekend als der Keerlen God. Historisch staat vast dat de Gooiers hun graaf in 1296 trachten te bevrijden uit de handen van zijn ontvoerders. Deze, hem ondergeschikte edelen, hielden graaf Floris V gevangen op het Muiderslot. Bij een poging de graaf via het Gooi naar elders te brengen werden ze opgewacht door de Gooiers. Het paard met daarop de geboeide graaf raakte in een sloot. In het nauw gedreven stak Gerard van Velzen, een van de ontvoerders, de graaf dood voordat de Gooiers hem konden ontzetten. Een andere ontvoerder was Gijsbrecht van Amstel, heer van Amstelland en vazal van de Hollandse graaf. De Gooiers en Waterlanders zonnen op wraak na de moord. Ze belegerden Gijsbrecht's kasteel en de stad Amsterdam.
De dichter Vondel maakte in 1637 een toneelstuk over de strijd tussen Gijsbrecht en de onderdanen van de Graaf van Holland. De dichter koos partij voor Van Amstel, want het stuk werd opgevoerd voor zeventiende eeuwse chauvinistische Amsterdammers. Van Amstel's kasteel stond in de middeleeuwen aan de rivier de Amstel, waarin Gijsbrecht's onderdanen een dam hadden gelegd. Uit deze rivierdam ontstond Amsterdam. In het drama, dat Vondel schreef, waren de Amsterdammers de slachtoffers. Als boosdoener bedacht Vondel de spion Vosmeer, die een geboren Gooier was. Deze spion bracht het middeleeuwse Amsterdam tot de ondergang. Vosmeer smokkelde met een schip een aantal vijandelijke soldaten in de stad. Zoals in het
turfschip van Breda de soldaten onder turf verborgen zaten, zo zaten ze hier onder takkenbossen. Na de inneming van Amsterdam werd de stad verbrand en onderging de bevolking allerlei wreedheden. Het hele verhaal berustte op fantasie, maar wees wel op de rivaliteit tussen Amstelland en Gooiland. Hoe Vondel zich deze Gooier voorstelde, bleek uit de scene waarin Vosmeer ondervraagd werd door Gijsbrecht van Amstel. Op de vraag wie Vosmeer was en waar hij vandaan kwam, gaf Vosmeer uitgebreid antwoord. Hij begon te zeggen "Ick ben een Goyers kind" . Daarna vertelde hij te zijn opgevoed in Laren en hij somde al zijn tegenslagen op.

Vreemde de Gooijers en de Gooijers in de vreemde.

Vondel's middeleeuwse toneelfiguur stond dus model voor het eerst genoemde Goyers kind. In de late middeleeuwen dook de familienaam de Goyer echter ook in werkelijkheid op. In verband met het Huys te Iselt bij Soest werd de naam genoemd van Anthuenis Bertsz oftewel Antony de Goyer.

De achternaam de Gooijer kwam ook in de 16e eeuw veelvuldig voor in allerlei akten en boeken. Vooral in de stad Utrecht woonden in de 16e en 17e eeuw de Gooijer's die daar hoge posities bekleedden of bekend waren. Er was daar omstreeks 1600 een kunstschilder Maartren de Goyer en een burgemeester Dirck de Goyer. Van deze personen bestaan nog geschilderde portretten. Tot in de 18e eeuw waren nog een aantal Utrechtse burgemeesters met de naam de Goyer, die zelfs een fraai familiewapen voerden.

Ook woonde in Utrecht Johan de Goyer (1578-1656). Hij was geeligeerde (afgevaardigde) en thesaurier (schatmeester) van de Staten van Utrecht. Johan was de zwager van de Egelse Sir John Ogle. Deze stadscommandant van Utrecht behoorde tot het leger van Robert Dudley, graaf van Leicester. De Engelse koningin Elisabeth I had haar minnaar Robert naar Holland gestuurd als hulp tegen de Spanjaareden. In de machtsstrijd, tussen Maurits en Johan van Oldenbarneveld, wedde Johan de Goyer op het verkeerde paard. Maurits liet Van Oldenbarneveld in 1619 onthoofden en zette diens aanhangers uit hun functies. Zo verloor de Goyer zijn positie. Echter in 1625 wilden de Utrechtse Remonstranten de Goyer weer in de Staten hebben. Hoe het Johan verder verging is niet duidelijk.

Omstreeks 1580 woonde een rijke doopsgezinde brouwer met de naam de Gooijer in Hoorn. Zijn enige kleinzoon Ansem de Gooijer werd daar burgemeester en stierf kinderloos. Ansem schilderde als hobby, er bestond zelfs een zelfportret van hem.
Een andere de Goyer liet zich samen met zijn vrouw schildeen door de beroemde Adriaan van Ostade, die ook zelf op het schilderij is te zien. Deze Hendrik de Goyer was Schout van Heemstede. Hij overleed kinderloos in 1672. Zijn familieportret verhuisde naar het Museum Bredius in Den Haag.
In 1629 dook een van elders komende Pieter Adriaansz de Goyer op in 't Gooi. Hij verzocht, aan Stad en Lande van Gooiland, erkend te worden als erfgooier. Tegen deze erkenning kwamen andere erfgooiers in verzet.
Historie werd gemaakt door ene Pieter de Goyer. Pieter had een hoge functie bij de Verenigde Oostindische Compagnie. Hij behoorde tot de twee eerste Nederlandse gezanten, die in 1655 op audientie gingen bij de Keizer van China. Het gedrukte reisverslag, verlucht met tekeningen, gold meer dan 150 jaar als een van de betrouwbare bronnen over China.
In dezelfde periode stierd ene Cornelis de Goyer als legerkapitein tijdens zijn dienst bij de V.O.C. in oost Indie. Op 13 mei 1619 verklaart Nicolaas Verschuyr, sergeant Comp. van Goosen van Louwijck, dat hij met het schip Bantam naar Oost Indie is geweest en op het eiland Tornado in de stad Toucomme, begraven heeft Kapitein Cornelis de Goyer, die ook op het schip was.
Er waren verschillende de Gooijer's in dienst van de V.O.C. Cornelis Simonsz Gooyer was schipper op het fluitschip De Maen. In 1638 zette hij koers naar het eiland Mauritius. Zijn schip voer daar de zuidoost haven binnen. Cornelis was benoemd tot commandant en gouverneur van het eiland. Hij bracht een garnizoen van 24 matrozen en soldaten aan land en liet daar een fort bouwen. Wegens wanbestuur werd hij vervangen door Adriaan van der Stel, de latere gouverneur van Oost Indie. Mogelijk waren Cornelis en zijn ondergeschikten verantwoordelijk voor de uitroeiing van de dodo, ook wel walgvogel genoemd. Natuurlijk liet dat de Heren Zeventien van de V.O.C. koud. Cornelis bracht volgens hen te weinig geld in het laadje. De Engelsen bedachten naar aanleiding van de uitgestorven dodo het spreekwoord: "Dead as a dodo".
Bij de West Indische Compagnie maakte ook een de Gooijer carriere. Een zekere Johan de Goyer werd Gouverneur van de slavenkolonie Suriname van 1710 tot zijn vermoording in 1715. Zijn zoon werd later aldaar voor het gerecht gedaagd wegens homoseksuele gedragingen. Het vonnis dood door verdrinking werd voltrokken, ondanks zijn hoge komaf.

________________________
visit:
GOOIERS WEB SITE

Index gooijer.nl
GOOILAND & ERFGOOIERS

teken mijn gastenboek

sign my guestbook

teller

GOOIJER-INTRODUCE

INLEIDING - INTRODUCE